Warmtepomp

Bodem, lucht en grondwater zitten vol met energie in de vorm van aardwarmte. Met een behulp van een warmtepomp, ofwel warmtekrachtkoppeling-installatie, kan deze warmte uit de omgeving worden gehaald en worden benut voor duurzame verwarming en warm water in de woning. Dat kan zowel in een nieuwbouw- als in een bestaande woning. Ongeveer 150.000 huizen in Nederland zijn uitgerust met een warmtepomp.

Er zijn verschillende soorten warmtepompen, namelijk:

  • De geothermische warmtepomp: haalt warmte uit de aardbodem
  • De aerothermische warmtepomp: haalt warmte uit de lucht
  • De aquathermische warmtepomp: haalt warmte uit grondwater, vijver of rivier

Sommige warmtepompsystemen combineren de bovenstaande warmtebronnen. Verder zijn er ook nog twee verschillende technieken, namelijk:

  • Hybride warmtepomp: is een warmtepomp met een hr-ketel (bijv. de HR107-ketel) op gas er bij. Deze springt bij als het nodig is
  • Volledig elektrische warmtepomp met een elektrische naverwarmer

Tot slot zijn er warmtepompsystemen die een horizontaal leidingennetwerk hebben in de bodem en systemen die een diepe verticale leiding hebben.

Werking warmtepomp

De aardbodem heeft een feitelijk onuitputtelijke bron van aardwarmte, omdat de bodem warmte opslaat door de zonnestraling en magma onder het aardoppervlak. Hierdoor is er op vrij geringe bodemdiepte al een min of meer constante temperatuur van 10 graden. Ook (ventilatie)lucht, grondwater en rivieren hebben vaak een vrij stabiele temperatuur en dus bruikbare warmte.

Werking warmtepomp

Bron: wittendorp.be

Met een warmtepomp wordt warmte (energie) uit de de aardbodem, grondwater of (buiten)lucht vervoert naar een buizensysteem waar een vorstvrije vloeistof stroomt (1). Deze vloeistof is ten allen tijde kouder dan de temperatuur van de omgeving (bodem, water, of lucht). Door het verschil in temperatuur tussen de omgeving en de koelvloeistof wordt warmte ontrokken. De koelvloeistof absorbeert de warmte en verdampt. Deze damp verplaatst zich vervolgens naar een compressor die de druk en temperatuur van de damp verder verhoogd (2). De zeer warme damp wordt vervolgens door het verwarmingssysteem geleid waar de warmte wordt afgegeven en kan worden benut voor het opwarmen van tapwater en de radiator (3). De koelvloeistof condenseert en wordt door middel van expansie verder afgekoeld (4) en teruggevoerd naar (1).

Het unieke van een warmtepomp is dat de warmte van de bodem , de lucht of het grondwater niet warmer hoeft te zijn dan de temperatuur in huis. Zelfs bij lage temperatuur kan er een efficiënte warmtewisseling plaatsvinden.

Hybride warmtepomp

Bij een hybride warmtepomp wordt een elektrische pomp gecombineerd met een gasgestookte HR-ketel. De pomp ontrekt warmte uit ventilatie- en/of buitenlucht die kan worden gebruikt voor het verwarmen van de woonruimte en tapwater (alleen bepaalde modellen). De gasketel wordt gebruik als er veel warm water nodig is of de temperatuur buiten te laag is voor verwarming middels de warmtepomp.

Het is mogelijk om een losse warmtepomp te combineren met uw huidige cv-ketel, hoewel bij oudere cv-ketels wordt aangeraden om deze te vervangen en direct over te stappen naar een kant-en-klare hybride warmtepomp.

Goed om te weten:

  • 1

    Bij een oudere cv-ketel is het vaak beter om over te stappen op een hybride warmtepomp

  • 2

    Bij een goede isolatie van de woning fungeert de hybride warmtepomp veel beter

  • 3

    Bij hybride warmtepompen die enkel warmte onttrekken uit de buitenlucht is het doorgaans niet mogelijk om tapwater te verwarmen

  • 4

    Vloer- en wandverwarming werkt efficiënt samen met een warmtepomp

Kosten & subsidie

De Rijksoverheid subsidieert het investeren in aardwarmte, omdat het een duurzame energiebron is. Consumenten en (kleine) zakelijke verbruikers kunnen vanaf 1 januari 2016 gebruikmaken van de subsidie: Investeringssubsidie Duurzame Energieproductie (ISDE). In de praktijk bedraagt de subsidie tussen de 1.000 en 1.500 euro. Voor bedrijven en non-profit instellingen is er de subsidieregeling SDE+.

Besparing energiekosten & milieu

Bij een gemiddelde woning is de besparing op de energierekening ongeveer 250 tot 350 euro op jaarbasis. De potentiële besparing ligt hoger naarmate het gasverbruik toeneemt, bijvoorbeeld bij een grotere woning of boerderij. De terugverdientijd van een warmtepomp hangt sterk af van meerdere factoren, namelijk:

  • Het rendement van de pomp
  • De energieprijzen: hoe hoger de prijs van gas hoe meer u zult besparen
  • Het energieverbruik: bij grotere woningen is er meestal meer potentie om kosten te besparen

De terugverdientijd van een hybride warmtepomp ligt meestal onder de 10 jaar, omdat de investeringskosten beperkt zijn er bovendien gebruik kan worden gemaakt van een subsidie.

Bij het gebruik van een hybride warmtepomp gaat tevens de netto CO2-uitstoot omlaag. Door de warmtepomp springt de cv-ketel maar zelden bij en hoeft er dus minder gas gestookt te worden. De warmtepomp verbruikt zelf natuurlijk wel elektriciteit, maar de milieu- en kostenbesparing liggen hoger.

Volledig elektrische warmtepomp

Een volledige elektrische warmtepomp, ook bekend als volledige warmtepomp, heeft geen gasketel die bijspringt tijdens piekmomenten. In plaats daarvan worden piekmomenten voorkomen omdat er gebruik wordt gemaakt van goede woningisolatie en een verwarmingssysteem dat op lage temperatuur draait, bijvoorbeeld vloer- en of wandverwarming. Alleen tijdens hoogstnoodzakelijke momenten wordt er gebruikt gemaakt van een elektrische naverwarmer. Het nadeel is dat deze veel elektriciteit verbruikt.

Goed om te weten:

  • 1

    De volledige warmtepomp is een stuk duurder dan een hybride warmtepomp

  • 2

    De volledige warmtepomp is prijs- en milieutechnisch pas interessant bij een woning met tenminste energielabel B en de mogelijk om op lage temperatuur te verwarmen

  • 3

    De elektrische naverwarmen van de volledige warmtepomp verbruikt erg veel stroom en zou zo min mogelijk gebruikt moeten worden

  • 4

    Bij nieuwbouw zijn de kosten van een volledige warmtepomp lager dan bij bestaande bouw, omdat deze in het ontwerp van de woning wordt meegenomen

Kosten & subsidie

De verschillen in kosten van een volledig elektrische warmtepomp zijn enorm en vooral afhankelijk van de capaciteit, de gebruikte bron en het aantal nieuwe radiotoren die in de woning nodig zijn. Systemen die de buitenlucht als bron gebruiken, zijn doorgaans ruim 22.000 euro. Een warmtepomp die de aardbodem gebruikt, is meestal meer dan 25.000 euro. De kosten van een grondwater-systeem kunnen oplopen tot 40.000 euro.

De subsidie voor een volledige warmtepomp bedraagt 2.000 euro of meer. Een stuk hoger dus dan bij de hybride warmtepomp.

Besparing energiekosten & milieu

Een volledige warmtepomp zal resulteren in een aanzienlijk lagere energierekening. Toch kan het soms meer dan 15 jaar duren voordat de investering is terugverdient. Net als bij de hybride-warmtepomp, zijn er veel factoren die invloed hebben op de terugverdientijd. Laat een specialist uitrekenen hoe snel u uw investering kunt terugverdienen.

Een volledige warmtepomp stoot jaarlijks ongeveer 1.500 kilogram CO2 uit; de pomp en de elektrische naverwarmer verbruiken immers stroom. Toch is de uitstoot van broeikasgas een stuk lager dan bij een gemiddeld huishouden met een reguliere cv-ketel, waarbij de uitstoot op ongeveer 2.800 kg per jaar ligt.

Warmtepomp aanleggen

Als u van plan bent om een warmtepomp aan te leggen, kan het lonen om het onderstaande stappenplan te doorlopen.

  1. Specialist raadplegen: de eerste stap is het raadplegen van een goede specialist in duurzame energie. Deze kan bekijken of het voor uw woning interessant en mogelijk is om een warmtepomp aan te leggen. De specialist kan u ook helpen bij het kiezen van het soort warmtepomp.
  2. Vergunning: via de gemeente of installateur kunt u nagaan of er een vergunning nodig is voor het aanleggen van een warmtepomp.
  3. Zoeken van een installateur: via vindinstallateurduurzameenergie.nl gaat u op zoek naar een betrouwbare en vakbekwame installateur in uw omgeving. Vraag verschillende offertes aan op basis van uw voorkeuren. Neem ook de onderhoudskosten mee in de offerte.
  4. Kiezen van een installateur: aan de hand van de ontvangen offertes kiest u een geschikte installateur. Laat deze het complete systeem ontwerpen en uitvoeren.
  5. Stroomaansluiting: soms is het nodig om een krachtigere stroomaansluiting te regelen, vooral bij volledig elektrische systemen. Het is ook verstandig om het stroomverbruik van de warmtepomp apart te meten. Informeer hiernaar bij de installateur.
  6. Geluid: een warmtepomp produceert meestal geluid dat als storend kan worden ervaren. Zorg daarom voor een gunstige plaatsing en geluidsisolatie van het systeem. De installateur kan hierbij helpen.
  7. Onderhoud en garantie: informeer na het aanleggen van het warmtepomp systeem naar de garanties en regel een onderhoudscontract met de installateur.

Laatst bijgewerkt op: 25 april 2017

Was deze informatie nuttig?

100% vond het overzicht 'Warmtepomp' nuttig (gebaseerd op 2 beoordelingen)