De groei van fotovoltaische producten in alle hoeken van de wereld heeft volgens Nomura Securities gezorgd voor een complete herschikking van de tien grootste organisaties in de sector. Oude Japanse marktleiders verdwenen uit de top, al wisten vier Aziatische producenten zich te handhaven in de top 10.

Het snelgroeiende Q-Cells AG uit Duitsland groeide in 2007 uit tot de grootste zonnecelproducent van de wereld, met een productie van bijna 400 Megawatt (MW). Het grootste bedrijf van de afgelopen jaren, Sharp, zag de productie dalen tot ongeveer 370 MW. Sharp gaf hiervoor de schuld aan de beschikbaarheid van silicium. Suntech kwam dichtbij de leiders met meer dan 300 MW aan geproduceerde capaciteit en verdreef Kyocera en haar 200 MW naar een verre vierde plek.

Vier nieuwe organisaties denderden de top 10 binnen. CdTe-cellenproducent First Solar kwam binnen op de vijfde plek, de enige organisatie uit de Verenigde Staten en de enige producent van dunne film in de list. Aziatische spelers Motech Industries (Taiwan), Yingli Green Energy (China), and JA Solar Holdings (China/Australia) completteerden de lijst en duwden daarmee langgedienden zoals Mitsubishi Electric, Schott AG en BP Solar uit de top 10. Nomura merkte tevens op dat het marktaandeel van de Japanse organisaties van 50% een paar jaar geleden gedaald is tot 20% en dat dit makkelijk zou kunnen dalen tot 15% als de rest van de wereld zo snel de productie van zonnecellen blijft verhogen.

De Japanse producenten zijn echter niet van plan stil te blijven zitten en willen de productiecapaciteit ook flink verhogen (Sharp en Showa Shell Solar KK op Gigawatt schaal) en daarnaast te mikken op nieuwe technologien waarvan ze zeggen dat deze de efficientie flink zullen verhogen.  "De volgende twee jaar zal de winnaars aanwijzen," aldus Michio Kondo van het AIST Research Center for Photovoltaics. "De latere toetreders zullen niet meer in staat zijn de achterstand in schaalvoordelen en onderzoek in technologie in kunnen halen. Over een jaar is het te laat."

De strategie van Sharp om volgend jaar weer de grootste te zijn is een grote stap voorwaarts in zowel productiecapaciteit van kristalline en in dunne film cellen. Daarnaast wil de organisatie een expansie in de hele waardeketen van de zonnecel, om zodoende de delen die het meeste waarde toevoegen binnen de organisatie te houden. Volgens Tetsuro Muramatsu, hoofd van Sharps zonnesystemen groep, plant Sharp een capaciteit van 1 Gigawatt voor kristalline cellen en nog eens 1 Gigawatt voor dunne film cellen in 2010. Schaalvoordelen moeten zorgen voor kostenreductie, waardoor zonnecellen dan nog maar $0.21 per kWh zullen kosten.

De vraag is echter hoe een organisatie zich op de lange termijn kan onderscheiden van zijn concurrenten als het dezelfde machines en productielijn gebruikt om de zonnecellen te produceren. Bestuursvoorzitter Semi Wang zei tegen Nikkei Microdevices dat zijn bedrijf van plan was om zelf de productielijnen te optimaliseren en zo in de kosten te snijden. Kaneka's Mikio Hatta (Managing Executive Officer) vraagt zich af hoe producenten die cellen met 6 a 7% rendement kunnen concurreren met de efficientie van 10 tot 11% die van de eigen zonnecellijn komen rollen.

Andere grote spelers zoals Sanyo Electric, Kyocera, Mitsubishi Electric, Kaneka en Mitsubishi Heavy Industries hebben een voorzichtigere expansiestrategie. Zij zijn van plan eerst betere technologie te ontwerpen alvorens de productielijn drastisch uit te breiden en vertrouwen voorlopig op de specialiteiten die ze zelf hebben ontwikkeld.

Kyocera en Mitsubishi Electric willen uitbreiden naar ongeveer 500 MW per jaar voor kristalline zonnecellen in 2010-2012. Ze merken hierbij op dat ze voornamelijk worden tegengehouden door de hoeveelheid silicium die ze kunnen verkrijgen in die periode. Beide organisaties zeggen dat ze geen plannen hebben om dunne film productie op te sarten in de nabije toekomst, maar beiden zijn wel bezig met onderzoek in deze hoek. Ze mikken op betere rendementen voor x-Si technologien. "Als weer goedkope silicium beschikbaar komt, en nieuwe technologien zijn klaar voor de markt....2010 en 2011 zullen cruciale jaren zijn," aldus Kuroda van Showa Shell Solar. "Organisaties die daar de slag missen zullen de aansluiting met de concurrentie ook verliezen."

Bron: RenewableEnergyAccess

Deze review beschrijft de wereldwijde groei in de markt in photovoltaische zonnecellen, gebruikt voor de opwekking van elektriciteit. Naast een beschrijving van de groei en potentieel voor zonne-energie, besteden we aandacht aan het productieproces voor zonnepanelen en enkele van de grote spelers in deze goed presterende markt. Binnenkort zullen we voortbouwen op deze review met meer specifieke bedrijfsgerelateerde informatie voor geinteresseerde beleggers in zonne-energieaandelen.

Groei en potentieel van de zonne-energiemarkt 

Zonne-energie is op veel vlakken een nichemarkt te noemen. In veel landen is zonne-energie slechts goed voor hoogstens enkele tienden van een procent van de totale elektriciteitsgeneratie. In Nederland was de totale elektriciteitsgeneratie afkomstig van PV systemen in 2004 ongeveer 0.04 TWh, op een totale generatie van ruim 98 TWh. Dit is slechts een magere 0.04% (dergelijke landspecifieke informatie zal binnenkort via de optie "Landenpagina's" op EnergiePortal worden gepubliceerd).

Aan de andere kant wordt zonne-energie veelvuldig genoemd als de snelst groeiende alternatieve energiebron. SolarBuzz meldt dat het wereldwijd nieuw geïnstalleerde vermogen van 927 MW in 2004 maar liefst 62% hoger was dan de 574 MW in 2003. In 1985 was de vraag naar zonnecellen nog slechts 25 MW. In totaal was eind 2004 ongeveer 3700 MW aan zonnepanelen wereldwijd geïnstalleerd. Deze groei klinkt als een succesverhaal, maar niettemin draagt zonne-energie slechts voor ongeveer 0.01% bij aan de totale primaire wereldwijde energieconsumptie.

Zonne-energie, alhoewel heden ten dage nog duur en kleinschalig, heeft volgens kenners in de industrie en de academische wereld een behoorlijk potentieel om op den duur de belangrijkste alternatieve energiebron te worden. Ten eerste is zonne-energie uitermate geschikt voor lokale toepassingen in arme gebieden zonder elektriciteitsnetwerk. In landen als India lopen veel proefprojecten in dit kader. Ten tweede is het geografisch oppervlak dat geschikt is voor het gebruik van zonnepanelen veel groter dan voor bijvoorbeeld windenergie. Ook is de elektriciteitsopwekking van zonnepanelen beter voorspelbaar dan het de grillige productie van windmolenparken. Ten derde zijn er nog steeds nieuwe technologieen in ontwikkeling, met een hoger rendement, die in de toekomst voor aanzienlijke kostendalingen kunnen zorgen. Al met al leidt dit er toe dat zonne-energie op de lange termijn windenergie wel eens zou kunnen inhalen als de meest toegepaste alternatieve energievorm.

Windenergie, in procentuele termen iets minder hard groeiend dan zonne-energie, is veel substantiëler. In 2004 werd 7976 MW geïnstalleerd, een groei van 20% ten opzichte van het jaar ervoor. Het wereldwijd totaal geïnstalleerde vermogen van windenergie aan het einde van 2004 is gelijk aan 47,317 MW.

De drie grootste markten voor zonne-energie zijn Duitsland, Japan en de Verenigde Staten (waarvan Californië verreweg het grootste geïnstalleerde vermogen heeft van alle staten). Om de grote regionale concentratie te benadrukken, is het interessant te weten dat bijna 70% van de nieuwe installaties in 2004 plaatsvonden in Duitsland en Japan. Met deze gegevens in het achterhoofd is het niet verwonderlijk dat de meeste bedrijven die actief zijn in de solar markt afkomstig zijn uit Duitsland, Japan en de Verenigde Staten.

Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat de groei van zonne-energie in de bovengenoemde drie landen niet toevallig is. Zowel Duitsland, Japan als de Verenigde Staten (Californië) hebben hoge subsidies voor particulieren die zonnepanelen voor hun huizen aanschaffen. Zonder deze subsidies is zonne-energie in bijna alle gevallen niet economisch. Ter illustratie, de staat Californië geeft een subsidie van $2.80 per Watt op een totale installatie- en kostprijs van ongeveer $8 - $9 per Watt.

Ondanks dat zonne-energie slechts een kleine bijdrage levert aan de totale wereldenergiebehoefte, had de wereldwijde solar PV industrie in 2004 een omzet van 6,5 miljard dollar. De verwachtingen zijn dat zowel omzet als jaarlijks geïnstalleerd vermogen in 2010 ongeveer drie keer zo hoog zijn als in 2004. Hierbij moet tevens worden opgemerkt dat de fysieke productiecapaciteit van zonnecellen de komende periode een beperkende factor kan zijn. Een belangrijke grondstof voor zonnecellen, silicium, is momenteel erg schaars en dus ook duur. Toch is zonne-energie ook nu al een interessante markt voor investeerders. Er zijn behoorlijk wat beursgenoteerde bedrijven actief in deze markt. Om een goed beeld te krijgen van de industrie, is het handig eerst de verschillende onderdelen in het productieproces te begrijpen.

Het productieproces van zonnepanelen 

Het proces begint met de fabricage van zonnecellen. Meer dan 95% van de geproduceerde cellen gebruikt het halfgeleidermateriaal Silicium. Daarnaast bestaat er dunne film technologie. Er bestaan drie varianten van siliconencellen: de monocrystalline silicon cell, de polycrystalline silicon cell en de amorphous silicon cell. Hoewel de eerste variant de hoogste efficiëntie in het laboratorium haalt (24%), is de tweede categorie het meest kostenefficiënt en daarmee ook het meest geproduceerd. Het gekristalliseerde silicium wordt eerst in stukken van ongeveer 10 cm bij 10 cm groot gezaagd, wat een wafer wordt genoemd. Daarna worden deze wafers bewerkt en omgezet in een zonnecel. Vervolgens worden zonnecellen aan elkaar verbonden tot een zonnemodule, met hogere voltage en vermogen.

Na de productie van de zonnemodules, of panelen, worden deze geleverd aan particulieren door distributeurs en installateurs. Dit is een markt van vooral kleine bedrijfjes, die zonnemodules installeren op daken, en ze via een invertor (die de opgewekte gelijkstroom in wisselstroom omzet, om het compatibel te maken met de elektriciteit van het netwerk. Hierna kan ook opgewekte elektriciteit uit de zonnecellen worden terugverkocht aan het netwerk.

Belangrijke marktspelers

De markt voor zonne-energie bestaat uit bedrijven die actief zijn in één van de schakels van de waardeketen (wafers, cellen, modules, installaties), maar ook geïntegreerde bedrijven die bijvoorbeeld modules produceren met zelf geproduceerde wafers en cellen. Opvallend is dat bedrijven in de celproductie sector voornamelijk multinationals zijn die zich niet alleen op zonne-energie richten. Vier bedrijven nemen meer dan de helft van de zonnecellenproductie voor hun rekening: Sharp, Kyocera, BP Solar en Shell Solar. In Nederland bestaat overigens momenteel één fabriek die zonnecellen produceert en recent is opgestart. Voor meer informatie, bezoek Solland Solar. De installatiemarkt bestaat juist voornamelijk uit kleine, lokale bedrijven. Toch bestaan er vele, ook beursgenoteerde, bedrijven die zich uitsluitend met de solar PV markt bezighouden. Waar passen deze precies in de waardeketen? Drie van de grootste worden nu nader bekeken.

SolarWorld is een geïntegreerd zonne-energiebedrijf, met het hoofdkwartier in Bonn, Duitsland. Het bedrijf heeft een geïntegreerd productieproces van de fabricage van wafers van silicium tot hoge kwaliteit zonne-energiesystemen. SolarWorld heeft 741 werknemers in Bonn, Freiburg en Zweden, en groeit snel. De aandelenprijs is met ongeveer 250% gestegen sinds het begin van 2005, en heeft een beurswaarde van ongeveer een miljard euro.

Het investeren in zonne-energie kan uitermate interessant zijn voor Nederlandse beleggers. De historische rendementen zijn hoog, maar de investering is ook extreem beweeglijk en dus risicovol. EnergiePortal is van plan om in de nabije toekomst meer systematische bedrijfs- en beleggers gerelateerde informatie over zonne-energie te publiceren.

Bronnen

Informatie over de groei van de zonne-energiemarkt:
http://www.solarbuzz.com/Marketbuzz2005-intro.htm
http://www.earth-policy.org/Indicators/indicator12.htm

Feiten over de solar PV markt:
http://www.solarbuzz.com/FastFactsIndustry.htm
http://www.ewea.org/documents/0304-Global%20Wind%20Energy%20Markets%20-%20FINAL.pdf

De PPVX geeft informatie over zonne-energie aandelen:
http://www.photon-magazine.com/ppvx/ppvx.htm

Voor technische informatie over hoe zonnecellen werken:
http://www.solarserver.de/wissen/photovoltaik-e.html