Aantrekkelijke financiering voor zonne-energie belangrijker dan subsidie

Om stevig te kunnen groeien heeft de Nederlandse zonne-energie-industrie, vooral de PV-installatiebedrijven, een grote thuismarkt nodig. De landelijke regeling Stimulering Duurzame Energie (SDE) geeft echter niet de gewenste impuls. Goedkope financieringen kunnen wel een grote thuismarkt genereren, aldus The Solar Future.

Het Duitse succes
Duitsland kent sinds 2000 een subsidieregeling voor duurzame energie. Dankzij deze regeling is nu bijna twintig procent van de in Duitsland opgewekte elektriciteit hernieuwbaar. Bovendien ontstond er in Duitsland een grote PV-industrie. Dat particulieren en ondernemers zonnepanelen goedkoop konden financieren met een lening bij de Duitse overheid was cruciaal voor dit succes. De meeste Europese landen hebben de succesvolle Duitse regeling gekopieerd. In Nederland staat de teller op zeven procent duurzame elektriciteit en is er een kleine PV-industrie, die vooral in het buitenland levert.

Nederland blijft achter
De Nederlandse regering koos een eigen weg en lanceerde, na jarenlang wispelturig beleid, de SDE, een ingewikkelde en beperkte regeling. Dit blijkt wel uit de eerste resultaten. In 2008 en 2009 was er geld voor het subsidiëren van 38 megawatt (MW) PV. De regeling was met 200 MW zwaar overtekend. Helaas is er tot nu toe slechts 9 MW geïnstalleerd. In Duitsland wordt deze capaciteit dagelijks geïnstalleerd.

Om een PV-industrie - liefst veel installatiebedrijven - te laten ontstaan, zou Nederland, net als de meeste Europese landen een stabiele thuismarkt moeten genereren. De PV-ondernemers die langer bezig zijn, hebben zich weliswaar gericht op het buitenland, maar zonder  groeiperspectief is het voor Nederlandse ondernemers moeilijk instappen en concurreren met Duitse en Belgische bedrijven die wel een sterke thuismarkt hebben.

"Nederland hoeft PV nog maar een paar jaar te ondersteunen voor zonne-elektriciteit goedkoper wordt dan stroom uit het net," zegt Edwin Koot, CEO van Solarplaza. Solarplaza organiseert op donderdag 22 april in de Jaarbeurs in Utrecht The Solar Future, Nederlands grootste PV-conferentie.

Lokale initiatieven
Naast de landelijke SDE-regeling zijn er gelukkig veel lokale initiatieven. "We zoeken naar wegen om met zo weinig mogelijk geld, zo veel mogelijk PV te plaatsen," zegt Bouwe de Boer, energiecoördinator van de gemeente Leeuwarden. "In 2015 of 2016 bereiken zonnepanelen grid parity, het moment waarop een kilowattuur uit een zonnepaneel ongeveer even veel kost als een kilowattuur uit het stopcontact, waarvan de prijs ongeveer een kwartje is. Wie vandaag een paneel aanschaft, krijgt stroom van dertig a veertig cent per kilowattuur. Wanneer de elektriciteitsprijs blijft stijgen, wordt grid parity eerder bereikt. Door investeren in zonnepanelen slimmer te organiseren, kunnen we dat moment naar voren halen." Investeren in een zonnepaneel levert de eerste vijf jaar verlies op, maar daarna hoogstwaarschijnlijk winst, wanneer de prijs van fossiele energie blijft stijgen. Op deze veronderstelling kan echter niemand een lening krijgen bij een commerciële bank. "Wanneer je als overheid dat risico afdekt en die toekomstige potentiële winst kapitaliseert, kunnen particulieren deze investering wel doen. Zo zijn er een heleboel denkrichtingen," besluit De Boer. "We moeten als lokale overheden brutaalweg regelgeving om PV-initiatieven te ondersteunen in het leven roepen."

Stad van de Zon
Andere voorbeelden van gemeenten die zelf initiatieven nemen, zijn de gemeenten Heerhugowaard en Amersfoort en de acht gemeenten van de regio Parkstad in Zuidoost-Limburg. In Heerhugowaard staat de Stad van de Zon, een woonwijk ontworpen door stedenbouwkundige Ashok Bhalotra, met zonnepanelen met totaal piekvermogen van 2,45 megawatt. De investeringskosten bedroegen 27,5 miljoen euro en werden opgebracht door de Provincie Noord-Holland, energiebedrijf Nuon en de bewoners, die hun bijdrage in tien jaar terug verdienen door een lagere elektriciteitsrekening.

In Amersfoort voorzagen de gemeente en het toenmalige energiebedrijf Remu, nu onderdeel van Eneco, de woonwijk Nieuwland van zonnepanelen. Nu biedt de gemeente duurzaamheidsleningen tegen twee procent rente aan. Hiermee kunnen bewoners isolatie of zonnepanelen financieren. De gemeente heeft hiervoor 140.000 euro gereserveerd. “We hebben hoge ambities, maar beperkte financiële middelen,” zegt Pauline Sparenburg, beleidsmedewerker van de afdeling milieu van de gemeente Amersfoort. “De kunst is om met beperkte middelen andere partijen actie te laten ondernemen.”

Solar Valley
In aanvulling op het stimuleren van een thuismarkt voor zonnepanelen, stimuleren de gemeenten in Parkstad Limburg het ontstaan van een Nederlandse PV-industrie. Op de groene heuvels van het industriepark Avantis, op de Duitse grens ten oosten van Heerlen, waar zonnecellenfabrikant Solland Solar is gevestigd, moet een PV-industrie ontstaan. Avantis moet Solar Valley worden.

Ook de Provincie Zuid-Holland stimuleert lokaal, vertelt José Chung, Statenlid voor Groen Links. De provincie stimuleert bijvoorbeeld bedrijventerreinen om over te gaan op zonne-energie. Als bedrijven op een bedrijventerrein gezamenlijk beslissen om op duurzame energie over te stappen, dan financiert de provincie zonnepanelen, die in een kwart van de energiebehoefte kunnen voorzien. De bestuurders van de provincie gaan nu op zoek naar pilot projecten

Goedkoop geld
De provincie zou duurzame energie moeten stimuleren zonder er geld aan te willen verdienen, zegt  Chung. “Wat mij betreft lenen we geld voor projecten en nemen we genoegen met een rente ter hoogte van de inflatie.” Beleidsmakers moeten het denken in rendementen dan wel tijdelijk loslaten. Met goedkoop geld is investeren in zonne-energie rendabel, zegt Chung. Zo kan een thuismarkt ontstaan waar nieuwe Nederlandse duurzame ondernemers in kunnen stappen. “Ik ben er heilig van overtuigd. We moeten wel, anders gaan we achterop lopen. De rest van de wereld gaat gewoon door.” Ondernemers moeten zekerheid krijgen. “Mensen durven nu niet te investeren. De politiek moet duidelijk maken: hier gaan we naar toe en iedereen die ook die kant op gaat, die gaan we helpen.”

Groene leningen
Om lokale duurzame investeringen te stimuleren, biedt Fortis Bank sinds 15 juni 2009 groene leningen aan, Greenloans genoemd. Een huiseigenaar die investeert in zonnepanelen kan een lening krijgen met een rente van 5,7 procent, die voor vijftien jaar vast staat. Greenloans verstrekte tot nu toe enkele honderden leningen voor een totaal bedrag van enkele miljoenen euro's.

“In 2014 a 2015 is er geen subsidie meer nodig,” zegt  Wilfried de Goeij, manager van Greenloans,“dan gaan zonnepanelen beter renderen dan het gemiddelde beleggingsfonds.” Bovendien wordt een woning die zelf een deel van zijn energie opwekt, meer waard, benadrukt hij. “Ik ben er rotsvast van overtuigd dat woningen in de toekomst energiezuinig worden en zelf energie zullen opwekken. Dat is uiteindelijks het goedkoopst, goedkoper dan in grote centrales opwekken en vervolgens naar huizen transporteren, zoals nu gebeurd.”

Volgens de Goeij kunnen lokale initiatieven helpen  een Nederlandse PV-markt creëren. “Als je ziet wat voor ambities er op lokaal niveau liggen. Honderden gemeenten stimuleren duurzame energie, waaronder PV. We moeten het daar juist van hebben.”

Grid parity
Marco van Veen van SolarNRG, leverancier en installateur van zonnepanelen, is niet enthousiast over de SDE, maar des te optimistischer over de kosten van PV. Ook hij ziet vooral heil in goedkope financieringen. “Grid parity is al bereikt,” zegt hij. Van Veen stelt een eenvoudige en doeltreffende methode voor. Als de overheid het BTW-percentage op zes procent zou stellen en een lening van twee procent zou verstrekken, dan kan hij een complete zonnepaneleninstallatie leveren die elektriciteit levert voor twintig cent per kilowattuur, met twintig jaar garantie. De rentekosten bepalen immers een kwart van de kostprijs van een kilowattuur uit een zonnepaneel. “De elektriciteitsprijs is nu 21,22 cent en die gaat alleen maar omhoog.” De overheid hoeft volgens Van Veen alleen maar goedkoop geld ter beschikking te stellen. Het hoeft de overheid niets te kosten.

Conclusie
Alle betrokken partijen zijn het erover eens dat financiering een cruciale rol speelt in het stimuleren van de Nederlandse markt. De groei van de Duitse markt heeft het eerder bewezen. Het mooie is bovendien dat een financiering de overheid helemaal niets hoeft te kosten. De methode is reeds beproefd met het redden van de Nederlandse banken. Nu kan de overheid de Nederlandse PV-industrie helpen.

Bron: The Solar Future