Siliciumtekort schaadt zonne-energie

De mondiale markt voor zonnepanelen groeit met 50% per jaar. De groei zou echter nog veel sterker zijn geweest als het aanbod van silicium voldeed aan de vraag. Vanaf 2008 lijkt de krapte op de markt voor deze grondstof wat af te nemen.

Fossiele brandstoffen zijn duur, ze vervuilen en komen vooral uit landen waar het Westen niet al te afhankelijk van wil zijn. Ondertussen lijkt de zon steeds vaker te schijnen, dus de oplossing ligt voor de hand. Zet overal zonnepanelen neer en het energievraagstuk lost zich vanzelf op.

Helaas is de praktijk weerbarstig. Want net nu de verkopen zouden moeten exploderen, kampen de producenten van zonnepanelen met een nijpend tekort aan polysilicium, het belangrijkste bestanddeel van zonnecellen. Volgens analist Michael Rogol van Photon Consulting is de mondiale markt voor zonnepanelen gegroeid van $ 8,3 mrd in 2004 tot $ 19 mrd dit jaar. 'Als er echter voldoende goedkoop silicium voorhanden was, zou die stijging nog veel sterker zijn geweest', schrijft Rogol in een rapport over de sector.

Het probleem is niet de beschikbaarheid van het materiaal, maar het gebrek aan raffinagecapaciteit, stelt Rogol. Jarenlang is daar nauwelijks in geïnvesteerd. Pas vorig jaar ontstond het besef dat de vraag naar het zuivere silicium voorlopig alleen maar zal stijgen. Toen hebben bedrijven als het Amerikaanse Hemlock, het Noorse REC en het Duitse Wacker-Chemie vele honderden miljoenen gestoken in de uitbreiding van capaciteit. En vorige week werd bekend dat Solland uit Heerlen plannen heeft voor een euro 900 mln kostende siliciumfabriek in Zuid-Limburg. Het duurt evenwel nog tot ver in 2008 voordat de eerste productie op de markt komt.

Rogol schat dat het aanbod van polysilicium dit jaar 30.000 ton groot is. Iets meer dan de helft wordt afgenomen door de halfgeleiderindustrie; de rest gaat naar de fabrikanten van zonnepanelen. De vraag naar de producten van die laatste groep is volgens de analist echter zo groot dat ze gemakkelijk de totale productie zouden kunnen verwerken.

Geen wonder dat de prijs van silicium sterk oploopt. Volgens marktonderzoeker Rich Winegarner van Sage Concepts werd er eind 2004 $ 32 voor een kilo zuiver silicium neergelegd. Inmiddels is de prijs opgelopen naar $ 150. Maar, zegt Winegarner, omdat er geen goed ontwikkelde spotmarkt voor silicium bestaat, zijn er ook partijen die meer dan $ 300 per kilo betalen.

De chipmakers zitten overigens in een betere positie dan de makers van panelen. De meeste halfgeleiderbedrijven hebben met aanbieders van silicium langlopende contracten afgesloten tegen vastgestelde prijzen. Bovendien vormen de kosten van silicium maar een beperkt gedeelte van de totale kostprijs van chips. De hogere prijzen voor silicium weerhouden de chipmakers er dan ook niet van om juist nu hun fabrieken uit te breiden.

Voor de panelenmakers liggen de verhoudingen heel anders. Siliciumschaarste is een van de belangrijkste redenen waarom zonne-energie zo duur is. Zo becijferde analist Robert Goodof van effectenhuis Loomis Sayles & Co onlangs dat de prijs van een kilowatt energie uit zonlicht 25 tot 50 cent kost. Dat is drie tot twaalf keer zoveel als een kilowatt uit kolen, gas, wind of kernenergie. Daarbij merkte hij wel op dat de kosten van vervuiling niet in zijn sommetjes zijn verwerkt.

Vanaf 2008 zal de krapte op de markt naar verwachting wat afnemen. Toch rekenen analisten er niet op dat er snel een overschot ontstaat. Veel van de extra productie is al op termijn verkocht aan bestaande partijen. Vooral nieuwe bedrijven in zonne-energie zullen daarom met blijvend hoge prijzen voor silicium rekening moeten houden.

Volgens Rogol van Photon Consulting zijn het juist die nieuwe bedrijven die voor een nieuwe impuls zullen zorgen op de markt van zonnepanelen. 'We zien nu al een zoektocht naar alternatieven ontstaan. Sommigen zoeken het in dunnere producten die minder silicium vergen, terwijl anderen juist panelen ontwikkelen die het product niet langer bevatten.'

Op de beurs lijken beleggers dat in de gaten te hebben. Tot begin dit jaar waren de koersen van beursgenoteerde panelenbouwers en siliciumproducenten niet bij te benen. Maar vervolgens zette vanwege het tekort aan silicium een correctiefase in, die tot de dag van vandaag duurt. Kennelijk wachten beleggers rustig af welke kant het met zonne-energie opgaat.

Bron: Financieel Dagblad